Podżeganie
polega na nakłanianiu innej osoby do popełnienia przestępstwa
skarbowego, czyli polega na oddziaływaniu na psychikę drugiej osoby
w celu wzbudzenia w niej zamiaru dokonania przestępstwa skarbowego.
Podżegacz chce, aby inna osoba dopuściła się przestępstwa i
nakłania ją w tym celu. Może zaistnieć sytuacja, że mamy do
czynienia z podżegaczem pośrednim, czyli osoba A nakłania osobę
B, żeby osoba B nakłoniła osobę C do popełnienia przestępstwa
skarbowego jest to tzw. podżeganie łamiączkowe. Zachowanie się
podżegacza prowadzi do powstania u nakłanianego zamiaru popełnienia
przestępstwa. Jeżeli jednak nakłaniany już uprzednio podjął
zamiar dopuszczenia się tego przestępstwa, wówczas podżegacz
będzie ponosił odpowiedzialność za pomocnictwo psychiczne. Z
uwagi na regulację art.18§2 KK, który mówi o chęci, strona
podmiotowa podżegania charakteryzuje się zamiarem bezpośrednim do
realizacji zamiaru tej postaci zjawiskowej tj. podżegania wystarczy,
że osoba - podżegacz obejmie swoją świadomością, że nakłania
inną osobę do popełnienia przestępstwa. Podżeganie nie jest
zależnie od sprawstwa, co powoduje, że podżegacz będzie ponosił
odpowiedzialność niezależnie od tego czy osoba nakłaniana
dopuściła się przestępstwa. Podżeganie ma charakter bezskutkowy,
a jego dokonanie następuje wraz z dokonaniem tej formy zjawiskowej.
Jeżeli osoba nakłaniana jedynie usiłowała dopuścić przestępstwa
to zgodnie z art.20§2 kodeksu karno-skarbowego, podżegacz będzie
ponosił odpowiedzialność za usiłowanie. Odpowiedzialność
podżegacza w takim wypadku będzie podobna do sytuacji sprawcy
polecającego i sprawcy kierowniczego jest uzależniona od sankcji
grożącej za dane przestępstwo. Jeżeli ta sankcja przekracza rok
pozbawienia wolności to podżegacz ponosi odpowiedzialność za
usiłowanie. Jeżeli nie przekracza sankcja roku pozbawienia wolności
to podżegacz ponosi odpowiedzialność tylko wyjątkowo, wtedy,
kiedy ustawa tak stanowi, mówi o tym art. 21§2 i §3 kodeksu
karno-skarbowego.
Pomocnictwo
może mieć charakter fizyczny lub psychiczny. Przybiera charakter
fizyczny, kiedy polega na dostarczeniu narzędzi lub środków
służących do popełnienia przestępstwa skarbowego. Z kolei
charakter psychiczny pomocnictwa wyraża się w udzielaniu rad,
informacji sprawcy głównemu przestępstwa. Pomocnictwo jest
popełniane w zamiarze, aby inna osoba dokonała czynu zabronionego,
oznacza to, że zgodnie z art.18§3 kodeksu karnego pomocnictwo może
być popełnione w zamiarze bezpośrednim i ewentualnym. Udzielający
pomocy chce, aby inna osoba dokonała czynu zabronionego albo
przewiduje, że inna osoba dopuści się czynu zabronionego na to się
godzi. Pomocnik musi swoją świadomością obejmować popełnienie
konkretnego czynu zabronionego a nie jakiegokolwiek. I tak, jak przy
przygotowaniu pomocnictwo jest dokonywane z chwilą realizacji
wszystkich znamion tej konkretnej formy zjawiskowej, bez pomocnictwa.
Nie musi nastąpić dokonanie czynu zabronionego, jeżeli sprawca
główny, któremu udzielamy pomocy, tylko usiłował dopuścić się
przestępstwa, wówczas pomocnik ponosi odpowiedzialność za
usiłowanie. Odpowiedzialność w takiej sytuacji pomocnika jest taka
sama jak podżegacza, czyli zależy to od wysokości sankcji grożącej
za przestępstwo przy usiłowaniu.
Do
podżegania i pomocnictwa sąd może zastosować regulację art.22§2
kodeksu karnego, który mówi o nadzwyczajnym złagodzeniu kary a w
pewnych wyjątkowych sytuacjach odstąpieniu od wymierzenia kary.
Prawu karnemu skarbowemu znana jest również instytucja prowokatora.
Prowokator ponosi odpowiedzialność karną taką, jak podżegacz,
czyli prowokator chce, aby inna osoba dopuściła się czynu
zabronionego i nakłania ją w tym celu, czyni to jednak w celu
skierowania przeciwko niej postępowania karnego. W stosunku do
prowokatora nie stosuje się instytucji tzw. czynnego żalu art.16§6
kodeksu karno-skarbowego. Ponadto sąd tylko wyjątkowo może
zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary.
Kolejną
formą zjawiskową jest odpowiedzialność osoby prowadzącej
działalność gospodarczą innej osoby fizycznej, podmiotu
gospodarczego posiadającego osobowość prawną lub też jednostki
nieposiadającej osobowości prawnej. Podstawą do prowadzenia takiej
sprawy innego podmiotu mogą być:
-
Przepisy
prawa
-
Decyzja
właściwego organu np. rady nadzorczej spółki
-
Na
podstawie umowy
-
Na
podstawie faktycznego wykonywania.
Jeżeli
osoba prowadzi sprawy gospodarcze innego podmiotu w wyżej
wymienionych sytuacjach, wówczas będzie ponosiła odpowiedzialność
za przestępstwa i wykroczenia skarbowe tak, jak sprawca. Nie jest
istotne w tym przypadku, że w pewnych wyjątkowych sytuacjach taka
osoba nie ma określonej cechy podmiotu np. nie jest płatnikiem,
podatnikiem, inkasentem, rezydentem czy producentem. Taka osoba
ponosi odpowiedzialność tak, jakby posiadała te wyżej wymienione
cechy.